ବାହାରେ ଆଷାଢ଼ର କଳାମେଘ ମାଡ଼ି ଆସୁଥାଏ । ଝରକା କାଚ ସେପାଖେ ସହରର ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ରାସ୍ତାରେ ଗାଡ଼ିମୋଟରର କର୍କଶ ଶବ୍ଦ । କିନ୍ତୁ ଆଜି ମହେଶଙ୍କ କାନରେ ସେ ସବୁ ଶବ୍ଦ ପଶୁ ନଥିଲା । ସେ ଶୁଣିପାରୁଥିଲେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଘଣ୍ଟ, କାହାଳୀ ଆଉ ଶଙ୍ଖର ମୂର୍ଚ୍ଛନା । ଆଜି ଯେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଘୋଷଯାତ୍ରା, ବଡ଼ଦାଣ୍ଡର ମହାମେଳନ !
୨୦ ବର୍ଷ ତଳର ସେଇ ସରଳ, ନିଷ୍ପାପ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ମହେଶଙ୍କ ମନସ୍କନ୍ଦରେ ଜୀବନ୍ତ ହୋଇଉଠିଲେ । ଗାଁ ମାଟିର ସେଇ ଓଦା ଗନ୍ଧ ଆଉ ରଥଯାତ୍ରାର ଆକୁଳତା । ସକାଳୁ ସକାଳୁ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ହାତ ଧରି ବଡ଼ଦାଣ୍ଡକୁ ଯିବାର ସେଇ ଅଫୁରନ୍ତ ଆନନ୍ଦ! ନୂଆ ସୂତା ଗାମୁଛା ପିନ୍ଧି, କପାଳରେ ଚନ୍ଦନର ଚିତା ଲଗାଇ ମହେଶ ଯେତେବେଳେ ରଥର ଦଉଡ଼ିକୁ ଟିକିଏ ଛୁଇଁଦେବା ପାଇଁ ଭିଡ଼ ଭିତରକୁ ଧସେଇ ପଶୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦେହରେ ଏକ ଅଲୌକିକ ଶିହରଣ ଖେଳିଯାଉଥିଲା ।
”ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ…” ଧ୍ୱନିରେ ଗଗନ ପବନ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା । ସେଇ ଭକ୍ତିର ଜୁଆରରେ କିଏ ଧନୀ, କିଏ ଗରିବ, ସବୁ ଭେଦଭାବ ସତେ ଯେମିତି କାଳିଆ ସାଆନ୍ତଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରରେ କଟି ଯାଉଥିଲା ।
ମା’ଙ୍କ ହାତର ସେଇ ପୋଡ଼ପିଠା ଆଉ ମନ୍ଦିରର ଟଭାଲେମ୍ବୁ ମିଶା ଅଧର ପଣାର ସୁଆଦ ସାରା ଘରକୁ ମହକାଇ ଦେଉଥିଲା । ରଥ ଉପରେ ଚକାଡୋଳାଙ୍କ ସେଇ କରୁଣାଭରା ଆଖି ଦୁଇଟିକୁ ଚାହିଁଦେଲେ, ପିଲାଟି ଦିନରୁ ମହେଶଙ୍କ ଆଖିରୁ ଆପେ ଆପେ ଲୁହ ଝରିଆସୁଥିଲା । ସେଇଟା ଦୁଃଖର ଲୁହ ନଥିଲା, ସେଇଟା ଥିଲା ସମର୍ପଣର ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁ ।
ଆଜି ମହେଶ ସହରର ଏକ ଚିକ୍କଣ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟର ବନ୍ଦୀ କୋଠରୀରେ । ହାତରେ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଅଛି, ସେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ “Happy Rath Yatra” ର ଷ୍ଟାଟସ୍ ଏବଂ ଲାଇଭ୍ ଟେଲିକାଷ୍ଟର ଭିଡିଓ ଦେଖୁଛନ୍ତି । ବଜାରରୁ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଡବାରେ ମିଳୁଥିବା ମିଶ୍ରିତ ପଣା କିଣି ଆଣିଛନ୍ତି ସତ, କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ ସେଇ ପିଲାଦିନର ସୁଆଦ ବା ମା’ଙ୍କ ହାତର ମମତା କାହିଁ ?
ଜଣେ ଫିଜିଓଥେରାପି ଛାତ୍ର ଭାବରେ ସେ ଦେହର ସ୍ନାୟୁ ଓ ଶିହରଣକୁ ବୁଝନ୍ତି, ଜଣେ କବି ଓ ଲେଖକ ଭାବେ ଶବ୍ଦର ଭାବପ୍ରବଣତାକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଜଣେ ଗାୟକ ଭାବେ ସେଇ ବିରହର ସ୍ୱରକୁ ସଙ୍ଗୀତରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଆଜି ତାଙ୍କ ନିଜ ଭିତରର ସ୍ନାୟୁଗୁଡ଼ିକ ସେଇ କାଳିଆର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବିକଳ ହେଉଛନ୍ତି । ସ୍ମାର୍ଟଫୋନର ସ୍କ୍ରିନକୁ ଚାହିଁ ମହେଶଙ୍କ ଆଖିରୁ ଦୁଇଟୋପା ଗରମ ଲୁହ ଗଡ଼ିପଡ଼ିଲା । ସୁବିଧା, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଆଉ ସହରୀ ସଭ୍ୟତା ସବୁକିଛି ଦେଇଛି ସତ, କିନ୍ତୁ ପିଲାଦିନର ସେଇ ନିରୀହ ସୁଖ ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡର ସେଇ ଧୂଳିମାଟିର ଆତ୍ମୀୟତାକୁ ଛଡ଼ାଇ ନେଇଛି ।
ମହେଶ ଆଖି ବୁଜିଦେଲେ, ଆଜି ବି ତାଙ୍କ ଶିରା ପ୍ରଶିରାରେ ସେଇ ରଥ ଦଉଡ଼ି ଟାଣିବାର ଶିହରଣ ଖେଳିଯାଉଛି । କାନରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ ହେଉଛି ବଡ଼ଶଙ୍ଖର ସ୍ୱର। ସମୟର ସୁଅରେ ସବୁ ହଜିଯାଇଛି, ରହିଯାଇଛି କେବଳ ଏକ ଅକୁହା ଶୂନ୍ୟତା ଆଉ କାଳିଆ ସାଆନ୍ତଙ୍କୁ ପାଖକୁ ଯିବାର ଆକୁଳ ପ୍ରତୀକ୍ଷା ।
ମୁଁ ସତ କହୁଛି ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ? ଆଧୁନିକତା ଆମକୁ ଭକ୍ତିର ଆଧାର ଦେଇଛି, କିନ୍ତୁ ଭାବର ସେଇ ସ୍ପର୍ଶକୁ କେଉଁଠି ନା କେଉଁଠି ଆମଠାରୁ ଦୂରେଇ ଦେଇଛି ।
