ଗୋଟିଏ ଦିନ, ସ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ, “ଶୁଣ, ମୁଁ ମୋ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସହିତ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ବାହାରକୁ ଯାଉଛି।”
ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଫୋନ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ, କେବଳ ଉପରକୁ ଚାହିଁ କହିଲେ, “ହଉ ଠିକ୍ ଅଛି, ମଜା କର”
ସେ ଟିକେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ସାଧାରଣତଃ, ସେ ସବୁବେଳେ କହନ୍ତି, “ଏହା ଆବଶ୍ୟକ କି ? ତୁମକୁ ପ୍ରକୃତରେ ଯିବାକୁ ପଡିବ କି ? ଫେରିବାରେ ବିଳମ୍ବ କରିବ ନାହିଁ ।
କିନ୍ତୁ ସେହି ଦିନ – କିଛି ସେମିତି ବିଶେଷ ପ୍ରଶ୍ନ ନାହି, କେବଳ ଏକ ଶାନ୍ତ ଉତ୍ତର, “ଠିକ୍ ଅଛି”
କିଛି ଘଣ୍ଟା ପରେ, ସେମାନଙ୍କର କିଶୋର ପୁଅ ରୋଷେଇ ଘରକୁ ଆସିଲା । ସେ ହାତରେ ଏକ କାଗଜ ଧରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମୁହଁ ମଳିନ ଥିଲା ।
“ବାପା,” ସେ ଧୀରେ କହିଲା, “ମୋର ପ୍ରାକ୍ ପରୀକ୍ଷା (ଅଭ୍ୟାସ ପରୀକ୍ଷା) ଫଳାଫଳ ବାହାରିଛି … କିନ୍ତୁ ଫଳାଫଳ ବହୁତ ଖରାପ ।”
ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇ ରହିଥିଲା, ଆଶା କରୁଥିଲା ଯେ ସବୁଦିନ ପରି ତାଙ୍କୁ ଗାଳି ଦିଆଯିବ । ତାଙ୍କ ବାପା ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କ ପାଠପଢ଼ା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତିତ ଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ଠାରୁ ସମୟ ନଷ୍ଟ କରିବା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଶାନୁରୂପ ଅନୁସାରେ ବଞ୍ଚିବା ବିଷୟରେ ଗାଳି ବା ଉପଦେଶ ପାଇଁ ନିଜକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇଥିଲା ।
କିନ୍ତୁ ବଦଳରେ, ତାଙ୍କ ବାପା ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ, “ଠିକ୍ ଅଛି”
ପୁଅ, ବଡ଼ ଆଖିରେ ପଚାରିଲା,
“କେବଳ… ଠିକ୍ ଅଛି ? ”
“ହଁ,” ସେ ଧୀରେ କହିଲେ ।
“ଯଦି ତୁମେ ଅଧିକ ପଢ଼, ତେବେ ତୁମେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭଲ କରିବ । ଯଦି ତୁମେ ନ ପଢ଼, ତେବେ ତୁମକୁ ସେମିଷ୍ଟର ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ । ତୁମ ଇଚ୍ଛା, ମୋର କଣ ଅଛି ।
କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେକୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବି ସହାୟତା କରିବି ।”
ପୁଅଟି ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇଗଲା । ତାଙ୍କ ବାପା କେବେଠାରୁ ଏତେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲେ ?
ପରଦିନ ଅପରାହ୍ନରେ, ସେମାନଙ୍କ ଝିଅ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଘରକୁ ଆସି ହଲରେ ସଙ୍କୋଚ କରି କହିଲା, “ବାପା… ମୁଁ… ମୁଁ ଏକ ଗାଡ଼ିକୁ ଧକ୍କା ଦେଲି । ଏହା ବହୁତ ବଡ଼ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଗାଡ଼ିଟିରେ ଏକ ଦାଗ ପଡିଯାଇଅଛି ।”
ବାପା ଚିତ୍କାର କଲେ ନାହିଁ, ରାଗିଲେ ନାହିଁ । ସେ କେବଳ କହିଲେ, “ଠିକ୍ ଅଛି । କାଲି କାର୍ଟିକୁ ୱାର୍କସପ୍ ନେଇଯାଅ।”
ଝିଅଟି ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇ ବାପାଙ୍କୁ ପଚାରିଲା, “ବାପା ତୁମେ ରାଗି ନାହଁ ? ”
ସେ ଧୀରେ ହସିଲେ ।
“କହିଲେ, ନା, ରାଗିଗଲେ ଗାଡ଼ି ସଜାଡ଼ି ହେବ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ପରଥର ପାଇଁ କେବଳ ସତର୍କ ରୁହ ।”
ଏବେ ଘରର ସମସ୍ତେ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇଗଲେ ।
ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି – ସେହି ସ୍ୱାମୀ, ସେହି ପିତା – ଆଉ ପୂର୍ବ ପରି ନଥିଲେ । ସେ ସବୁବେଳେ କ୍ଷୁବ୍ଧ, ସହଜରେ ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ ଚାପଗ୍ରସ୍ତ, ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ଥିଲେ । ଏବେ ସେ ଶାନ୍ତ, ସ୍ଥିର, ପ୍ରାୟ ଶାନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ କଥା ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ – କିଛି ଅସୁବିଧା ଅଛି କି ? ସେ ଅସୁସ୍ଥ କି ? କିଛି ଘଟିଛି କି ?
ଶେଷରେ, ସେହି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଘର ଖାଇବା ଟେବୁଲରେ ଏକାଠି ହୋଇ କଥା ହେବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ ।
“ଶୁଣ,” ସ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ, “ତୁମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ବହୁତ ବଦଳି ଯାଇଛ। ଯାହା ବି ହେଉ, ତୁମେ ରାଗିବ ନାହିଁ କିମ୍ବା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କର ନାହିଁ । ସବୁକିଛି ଠିକ୍ ଅଛି କି ?”
ସେ ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଚାହିଁ ହସିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “କିଛି ଅସୁବିଧା ନାହିଁ, ସବୁକିଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଠିକ୍ ଅଛି । ମୁଁ କେବଳ ଗୋଟିଏ କଥା ବୁଝିପାରିଛି ।”
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନୀରବ ହୋଇଗଲେ।
“ବହୁତ ବର୍ଷ ପରେ,” ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଅନୁଭବ କଲି ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଜୀବନ ପାଇଁ ନିଜେ ଦାୟୀ ।”
ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ଭୃକୁ ଉଠାଇଲେ ।
“ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ? ତୁମେ କଣ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ ?”
ସେ ତାଙ୍କ ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ,
“ପୂର୍ବରୁ, ମୁଁ ସବୁକିଛି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତିତ ହେଉଥିଲି – ଯଦି ତୁମେ ବିଳମ୍ବ କରୁଥିଲ, ମୁଁ ଚିନ୍ତିତ ହେଉଥିଲି; ଯଦି ପିଲାମାନେ କମ୍ ସ୍କୋର କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ଦୋଷୀ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲି; ଯଦି କିଛି ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା, ମୁଁ ରାଗିଯାଉଥିଲି; ଯଦି କେହି ବିରକ୍ତ ହେଉଥିଲେ, ମୁଁ ଏହାକୁ ସମାଧାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲି ।
ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମସ୍ୟାକୁ ନିଜର ସମସ୍ୟା ବୋଲି ବିଚାର କରୁଥିଲି । କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ମୁଁ ଅନୁଭବ କଲି – ମୋର ଚିନ୍ତା ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରେ ନାହିଁ । ଏହା କେବଳ ମୋର ଶାନ୍ତି ନଷ୍ଟ କରେ ।”
ଝିଅ ଚୁପ୍ ଚାପ୍ ଶୁଣିଲା ।
ସେ ଆହୁରି କହିଲେ, “ମୋର ବ୍ୟସ୍ତତା, ବ୍ୟଗ୍ରତା, ଚିନ୍ତା, ତୁମମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ନାହିଁ । ମୋର ସଂଘର୍ଷ ତୁମର ଜୀବନକୁ ସହଜ କରେ ନାହିଁ – ଏହା କେବଳ ବରଂ ମୋର ଜୀବନକୁ କଷ୍ଟକର କରିଥାଏ ।
ମୁଁ ତୁମକୁ କେବଳ ପରାମର୍ଶ, ସ୍ନେହ ଏବଂ ସମର୍ଥନ ଦେଇପାରିବି । କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ତୁମର ଜୀବନ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ । ତୁମର ନିଷ୍ପତ୍ତିର ପରିଣାମ – ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ – ତୁମକୁ ହିଁ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡିବ ।”
ସେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଅଟକିଗଲେ ଏବଂ ପୁଣି ହସିଲେ ।
“ତେଣୁ ମୁଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲି – ଯାହା ମୋ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନାହିଁ ତାହାକୁ ମୁଁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେବି ।”
ପୁଅ ଆଉ ଟିକେ ପାଖକୁ ଆସି ପଚାରିଲା, “ଏହା ମାନେ କ’ଣ… ତୁମେ ଆଉ ଆମ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର ନାହିଁ ?”
ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ନା, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରେ । କିନ୍ତୁ ଯତ୍ନ ନେବା ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅଛି । ମୁଁ ତୁମକୁ ଭଲ ପାଇପାରିବି, ତୁମର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିପାରିବି – କିନ୍ତୁ ମୋର ନିଜର ଆନ୍ତରିକ ଶାନ୍ତି ହରାଇବାର ମୂଲ୍ୟରେ ନୁହେଁ ।”
ନୀରବତା କୋଠରୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା ।
ତିନିଜଣଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଦେଖି ସେ କହିଲେ, “ମୋର ଭୂମିକା ହେଉଛି ତୁମକୁ ଭଲ ପାଇବା, ତୁମକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିବା, ତୁମକୁ ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ ତାହା ଯୋଗାଇବା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ତୁମ ସହିତ ଠିଆ ହେବା । କିନ୍ତୁ ତୁମର ଭୂମିକା ହେଉଛି ତୁମର ନିଜ ଜୀବନକୁ ପରିଚାଳନା କରିବା । ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା । ଏବଂ ସେହି ନିଷ୍ପତ୍ତିର ପରିଣାମର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା । ସମସ୍ତେ ସେହିପରି ବଢ଼ନ୍ତି ।”
ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଆହୁରି କହିଲେ,
“ତେଣୁ ଏବେ, ଯେତେବେଳେ କିଛି ଭୁଲ ହୁଏ, ମୁଁ ନିଜକୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି – ଏହାର ସମାଧାନ କରିବା ମୋର କାମ ନୁହେଁ । ମୁଁ ଶାନ୍ତ ରହିବି ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସ କରିବି ଯେ ତୁମେ ଏଥିରୁ ଶିଖିବ । କାରଣ ଜୀବନ ଏହିପରି – ଏହା ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ।”
କିଛି ସମୟ ପାଇଁ, ଘରଟିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀରବତାର ବାତାବରଣ ଖେଳିଗଲା ସତ, କିନ୍ତୁ ପରିବେଶରେ ବେଶ୍ କିଛି କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଥିଲା ।
ପତ୍ନୀ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ, “ଆଜି, ତୁମେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କିଛି ଶିଖାଇଛ।”
ସେ ହସିଲେ।
“ହୁଏତ । କିନ୍ତୁ ମୋତେ ପ୍ରଥମେ ନିଜେ ଏହା ଶିଖିବାକୁ ପଡିଲା ।”
ସେହି ରାତିରେ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ କଥା ଉପରେ ଚିନ୍ତନ ମନ୍ଥନ କଲେ।
ପୁଅ ପୁଣି ପଢିବାକୁ ବସିଲା – ତାଙ୍କ ବାପା ତାଙ୍କୁ ଗାଳି ଦେଇଥିବାରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ଯେ ପାଠ ପଢ଼ିବାର । ଦାୟିତ୍ୱ ତାଙ୍କର ନିଜର ।
ଝିଅ ଗାଡ଼ି ମରାମତି କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲା ଏବଂ ବୀମା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବୁଝିଲା ।
ସ୍ତ୍ରୀ ଘରେ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ସଚେତନ ଭାବରେ ପରିଚାଳନା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ – କାରଣ ତାଙ୍କୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା ବୋଲି ନୁହେଁ, ବରଂ ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ ।
ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘର ହାଲୁକା ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା ।
ଆଉ କେହି ଭୟରେ କାମ କଲେ ନାହିଁ, ବରଂ ବୁଝାମଣାରେ କାମ କଲେ । କେହି ଗାଳି ପାଇବାର ଭୟରେ ଦମନ ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ ।
କାରଣ ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଘରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତିର ପନ୍ଥା ଆପଣାଇ ଥାଏ, ତାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ବ୍ୟାପିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ ।
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଛାଡିଦିଏ, ଅନ୍ୟମାନେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଶିଖନ୍ତି ।
ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକାରରେ – ପ୍ରେମ ପରି ଶାନ୍ତି ବ୍ୟାପିଥାଏ ।
କ୍ରୋଧ, ଚାପ କିମ୍ବା କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ।
ବରଂ, ନିଜେ ଦାୟିତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଦାୟିତ୍ୱ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ ।
ଦେଖନ୍ତୁ ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନରେ ଅନୁକରଣୀୟ କି ନୁହେଁ ।
