“ଜୀବନର ସଂଘର୍ଷ, ମୃତ୍ୟୁର ଆଡ଼ମ୍ବର ଓ ବଦଳୁଥିବା ମାନବିକତା”
ଶେଷ ଯାତ୍ରାରେ ନୁହେଁ, ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ପୂର୍ବରୁ ପାଖରେ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତୁ”
ମଣିଷ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସତ୍ୟ ହେଉଛି ମୃତ୍ୟୁ। ଯେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେ ଦିନେ ନା ଦିନେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବ । ଏହା ପ୍ରକୃତିର ଶାଶ୍ୱତ ନିୟମ। କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁର ଦାରୁଣ ଯନ୍ତ୍ରଣାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ, ବେଦନାଦାୟକ ଓ ହୃଦୟବିଦାରକ ହେଉଛି ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ମଣିଷ ହସ୍ପିଟାଲର ନିର୍ଜନ ଆଇସିୟୁ (ICU) କିମ୍ବା ଶୀତଳ ବେଡ୍ରେ ବସି ନିଜର ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ସହ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥାଏ । ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ ହେଉଛି ସେହି ସମୟ, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ମଣିଷ ହସ୍ପିଟାଲର ବେଡ଼ରେ ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥାଏ । ସେହି ଚିକିତ୍ସାଳୟର ବେଡ୍ରେ ଆତୁର ଆଖିରେ ଚାହିଁଥିବା ରୋଗୀଟି ପାଇଁ ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ଔଷଧ, ରକ୍ତ, ପରୀକ୍ଷା, ଅପରେସନ, ଆର୍ଥିକ ସହଯୋଗ ଓ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା, ନିଜ ଲୋକଙ୍କର ପାଖରେ ଠିଆ ହେବା ।
ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର ବିଷୟ, ଆମର ଆଧୁନିକ ଓ ତଥାକଥିତ ସଭ୍ୟ ସମାଜରେ ଆଜି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କରୁଣ ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି । ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ରୋଗୀ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟରେ ଝୁଲୁଥାଏ, ଯେତେବେଳେ ରୋଗୀ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଜୀବନ ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଅନେକ ସମ୍ପର୍କୀୟ ନୀରବ ରହିଥାନ୍ତି । କେହି କୁହନ୍ତି ନାହିଁ, “ମୁଁ ବ୍ଲଡ଼ ଟେଷ୍ଟର ଖର୍ଚ୍ଚ ଦେବି”, “ମୁଁ ସିଟି ସ୍କାନର ବିଲ୍ ଦେବି”, “ମୁଁ ଅପରେସନର ଖର୍ଚ୍ଚ ବହନ କରିବି”, “ମୁଁ ହସ୍ପିଟାଲର ବେଡ଼ ଚାର୍ଜ ଦେବି ।”
ଜଣେ ଗୁରୁତର ରୋଗୀ ପାଇଁ ସମୟସୀମା ଭିତରେ ମିଳିଥିବା ଗୋଟିଏ ୟୁନିଟ୍ ରକ୍ତ ତା’ର ଜୀବନକୁ ମୃତ୍ୟୁମୁଖରୁ ଫେରାଇ ଆଣିପାରେ । ସମୟ ସାପେକ୍ଷରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସିଟି ସ୍କାନ ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଜରୁରୀକାଳୀନ ଅପରେସନ୍ ଜଣଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦେଇପାରେ । କିନ୍ତୁ ଅର୍ଥର ଘୋର ଅଭାବ ଏବଂ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ନୀରବତା ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ପରିବାର ନିଜ ଆଖି ଆଗରେ ଆପଣାର ମଣିଷକୁ ସବୁ ଦିନ ପାଇଁ ହରାଇ ବସନ୍ତି ।
କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖର କଥା ହେଉଛି ସେହି ମଣିଷ ଯେତେବେଳେ ଆଖି ବୁଜିଦିଏ, ସେତେବେଳେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପ୍ରତିଯୋଗିତା । କିଏ ଚାରି କ୍ରିୟା କରିବ, କିଏ ସାତ କ୍ରିୟା, କିଏ ଦଶ କ୍ରିୟା, କିଏ ବାର କ୍ରିୟାର ସମସ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ବହନ କରିବ । ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ହିଁ ସମ୍ପର୍କର ପରୀକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏହା କି ପ୍ରକୃତ ଭଲପାଇବା ? ନା କେବଳ ସମାଜକୁ ଆପଣାର ଧନ ଓ ପ୍ରତିପତ୍ତି ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଅଭିନୟ ?
ଆଜିର ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଯୁଗରେ ଦେଖାଣିଆ ସଂସ୍କୃତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି । ଫେସବୁକ ଓ ହ୍ୱାଟସଆପରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଶୋକବାର୍ତ୍ତା, ରାସ୍ତାଘାଟରେ ବିଶାଳକାୟ ବ୍ୟାନର, ମହଙ୍ଗା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜି ଏବଂ ଆଡ଼ମ୍ବରପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୋଜନ ଅନେକଙ୍କ ପାଇଁ ସାମାଜିକ ସମ୍ମାନର ପ୍ରତୀକ ସାଜିଛି । କିନ୍ତୁ ଏହାର କେତେ ପ୍ରତିଶତ ପ୍ରକୃତ ମାନବିକତା ଉପରେ ଆଧାରିତ ? ଯେଉଁ ମାଂସପିଣ୍ଡଟି କାଠପୋଡ଼ା ପାଉଁଶରେ ପରିଣତ ହୋଇସାରିଛି, ସେ କ’ଣ କେବେ ଜାଣିପାରିବ କିଏ ତା’ର ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ କେତେ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କଲା ? ସେ ଅନୁଭବ କରିପାରିବ କି କିଏ କେତୋଟି ଶୋକବାର୍ତ୍ତା ଲେଖିଲା ?
”ମୃତଦେହ ଉପରେ ଦାମୀ ଫୁଲ ଚଢ଼ାଇବା କେବଳ ସାମାଜିକ ଅହଂକାର; କିନ୍ତୁ ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ସହ ଲଢ଼ୁଥିବା ଜୀବନ୍ତ ଆତ୍ମାକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ହାତ ବଢ଼ାଇବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପର୍କ ।
“ଜଣେ ମୁମୂର୍ଷୁ ରୋଗୀର ହୃଦୟର ବେଦନାକୁ ଅନୁଭବ କଲେ ଆମେ ଜାଣିପାରିବା ଯେ, ଚିକିତ୍ସାଳୟର ସେହି ଯନ୍ତ୍ରମୟ ପରିବେଶରେ ସେ କୌଣସି ବିଶାଳ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜିର କଳ୍ପନା କରୁନଥାଏ। ତା’ର ବୁଜିହୋଇ ଆସୁଥିବା ଆଖି ଦୁଇଟି କେବଳ ଖୋଜୁଥାଏ ନିଜର ଜଣେ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ, ଯିଏ ଆସି ତା’ର କମ୍ପିତ ହାତକୁ ଧରି କହିବ— “ତୁମେ ଭୟ କରନାହିଁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ସହିତ ଅଛୁ ।”
କେଡ଼େ ଦାରୁଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା, ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ବୋତଲ ରକ୍ତ କିଣିବା ପାଇଁ ଏକ ନିରୁପାୟ ପରିବାର ଆଖିରୁ ଲୁହ ଗଡ଼ାଇ ଭିକ ମାଗୁଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଧନୀ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ପକେଟ୍ରୁ ଟଙ୍କାଟିଏ କାଢ଼ନ୍ତି ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ସେହି ସମାନ ଲୋକମାନେ ମୃତ୍ୟୁର କିଛି ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ କୋକିଳ, ଫୁଲମାଳ, ଭୋଜିଭାତ ଓ ସାଉଣ୍ଡ ସିଷ୍ଟମ୍ ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଟଙ୍କା ପାଣି ଭଳି ବାହାର କରିଦିଅନ୍ତି । ଜଣେ ଜୀବିତ ମଣିଷକୁ ଚିକିତ୍ସା ଅଭାବରୁ ମରିବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶହ ଶହ ଲୋକଙ୍କୁ ପେଟପୂରା ଖାଇବାକୁ ଦେବା କେଉଁ ପ୍ରକାରର ପୁଣ୍ୟ ?
ଏକ ରୋଗୀ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ୟୁନିଟ୍ ରକ୍ତ ଅନେକ ସମୟରେ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇପାରେ । ସମୟରେ କରାଯାଇଥିବା ସିଟି ସ୍କାନ ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଚିକିତ୍ସା କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦିଏ । ସମୟରେ ଅପରେସନ ହେଲେ ଜୀବନ ଫେରିଆସିପାରେ । କିନ୍ତୁ ଟଙ୍କା ଅଭାବରେ ଅନେକ ପରିବାର ଅସହାୟ ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି । ସେତେବେଳେ ଯଦି ନିଜ ଲୋକମାନେ ଆଗକୁ ଆସନ୍ତେ, ହୁଏତ ଗୋଟିଏ ଜୀବନ ବଞ୍ଚିଯାଇପାରିଥାନ୍ତା ।
ଦୁଃଖର କଥା, ଅନେକେ ଭାବନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବଡ଼ ଭୋଜି, ବଡ଼ ଆୟୋଜନ କିମ୍ବା ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କଲେ ସେମାନଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ ଶେଷ । କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଚାଲିଗଲେ, ସେ ଆଉ ସେହି ଆୟୋଜନ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେ ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ ନାହିଁ କିଏ କେତେ ଖର୍ଚ୍ଚ କଲା । ତାଙ୍କୁ ଦରକାର ଥିଲା ବଞ୍ଚିଥିବା ବେଳେ ଟିକେ ସହଯୋଗ, ଟିକେ ସ୍ନେହ, ଟିକେ ସାହସ ।
ଆମର ପରମ୍ପରାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ । କ୍ରିୟାକର୍ମ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାର୍ମିକ ରୀତିନୀତିର ନିଜସ୍ୱ ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଛି। କିନ୍ତୁ ସେହି ପରମ୍ପରା ଯଦି ଜୀବିତ ମଣିଷର ସହାୟତାଠାରୁ ବଡ଼ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଆମକୁ ନିଜକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ମାନବିକତା କେଉଁଠି ? ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କ’ଣ ?
ଭଲପାଇବା କେବେ ବି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପ୍ରମାଣ କରିବାର ବିଷୟ ନୁହେଁ। ଭଲପାଇବା ହେଉଛି ଜୀବନ୍ତ ମଣିଷର ହାତ ଧରିବା, ତାଙ୍କ ଲୁହ ପୋଛିବା, ତାଙ୍କ ଚିକିତ୍ସାରେ ସହଯୋଗ କରିବା ଓ ବିପଦ ବେଳେ ପାଖରେ ଠିଆ ହେବା । ଯିଏ ବଞ୍ଚିଥିବା ବେଳେ ସହଯୋଗ କରେ, ସେହି ପ୍ରକୃତ ଆତ୍ମୀୟ । ଯିଏ କେବଳ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବଡ଼ ବଡ଼ କଥା କହେ, ସମାଜ ସେହି ଭଲପାଇବାର ସତ୍ୟତାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ସ୍ୱାଭାବିକ ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ହଜାର ହଜାର ଟଙ୍କା ଅପବ୍ୟୟ କରିବା ଅପେକ୍ଷା ସେହି ଅର୍ଥରେ ଯଦି କୌଣସି ଗରୀବ ଓ ଅସହାୟ ରୋଗୀର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇପାରନ୍ତା, ତେବେ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୃତ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ହୁଅନ୍ତା ।
ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଗୋଟିଏ ନୂଆ ସାମାଜିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଗଢ଼ିବା । କେହି ହସ୍ପିଟାଲରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ପଚାରିବା, “କେତେ ଟଙ୍କା ଦରକାର?”, “ରକ୍ତ ଦରକାର କି?”, “ଔଷଧ କିଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି କି?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପର୍କର ପରିଚୟ ।
ମୃତ୍ୟୁ ପରର ଆଡ଼ମ୍ବର ଅପେକ୍ଷା ଜୀବନ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଅଧିକ ଜରୁରୀ । ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ହଜାର ହଜାର ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବା ଅପେକ୍ଷା ସେହି ଟଙ୍କାରେ ଯଦି ଜଣେ ରୋଗୀର ଚିକିତ୍ସା ହୁଏ, ତେବେ ସେହି ହେବ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ।
ସମାଜ ସେହିଦିନ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ସଭ୍ୟ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ କହିବେ, “ମୁଁ ଚାରି କ୍ରିୟା କରିବି” ନୁହେଁ, ବରଂ “ମୁଁ ତାଙ୍କ ଚିକିତ୍ସାର ଖର୍ଚ୍ଚ ବହନ କରିବି । ମୁଁ ରକ୍ତ ଦେବି । ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ସବୁ ପ୍ରକାର ସହଯୋଗ କରିବି ।”
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦେଖାଣିଆ ଭଲପାଇବା ନୁହେଁ, ବଞ୍ଚିଥିବା ବେଳେ ମାନବିକ ସହଯୋଗ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପର୍କର ପରିଚୟ । ସେହି ଭଲପାଇବାକୁ ହିଁ ସମାଜ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଆସନ୍ତୁ, ଶେଷ ଯାତ୍ରାର ସାଜସଜ୍ଜା ଅପେକ୍ଷା ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ପୂର୍ବରୁ କାହାର ସାହସ ସାଜି ପାଖରେ ଠିଆ ହେବାକୁ ସଂକଳ୍ପ ନେବା ।
